Op 22 april vierden we de jaarlijkse DAG VAN DE AARDE : Wereldwijd staan een miljard mensen stil bij de staat van onze planeet, met dit jaar als thema : ONZE KRACHT, ONZE PLANEET, een boodschap die verder gaat dan symboliek.
OORSPRONG
Het begon al lang geleden, in 1970, toen een senator in de Verenigde Staten, Gaylord Nelson, er genoeg van had dat milieuvervuiling politiek genegeerd werd - en kreeg gedaan dat 22 april tot NATIONALE MILIEUDAG uitgeroepen werd: met een enorme response : twintig miljoen Amerikanen gingen de staat op - een van de grootste protestbewegingen in de Amerikaanse geschiedenis.
Dit moedige initiatief leidde in Amerika spoedig tot de oprichting van de EPA: het Milieu-beschermingsagentschap, en tot wetten voor lucht- en waterkwaliteit.
WERELDWIJD
Deze dag groeide uit tot een wereldwijd fenomeen. In 2009 erkende de VN 22 april officieel als Internationale Dag van Moeder Aarde. Dat was een nog mooiere titel, waarin ook genegenheid en betrokkenheid in doorklinkt.
Inmiddels doen meer dan 190 landen mee en nemen naar schatting een miljard mensen deel aan activiteiten, demonstraties en initiatieven.
HET THEMA
Dit jaar, 2026, is gekozen voor: ONZE KRACHT, ONZE PLANEET (met accent op ónze). Het welzijn van onze aarde is niet afhankelijk van de regering die aan de macht is, maar wordt werkelijk, veel meer dan we denken, bepaald door de keuzes van ons, gewone mensen, overal waar we keuzes maken: thuis, in scholen, verenigingen, bedrijven, kantoren, op straat, in onze tuin, in levensmiddelen- en kledingwinkels, ja eigenlijk overal, want alles hangt zózeer met elkaar samen en heeft invloed op elkaar, ook al zie je dat niet meteen. Het thema van dit jaar vraagt daarom ook nadrukkelijk om behalve dieper inzicht ook een krachtig vertrouwen dat álle inzet vruchtbaar is.
GETALLEN EN TECHNIEK
We worden vaak moe van alle getallen die over ons heen buitelen over stijgende temperaturen, sneller smeltend ijs, satellietbeelden van vergiftiging van de oceanen, verder teruglopende biodiversiteit, percentages van dit en van dat.
Het lijkt allemaal heel geleerd en technisch. De bekoring is groot om te denken dat de wetenschap en de techniek het dan ook maar moeten oplossen. En die andere bekoring: de politiek, de regering, de grote bedrijven, die moeten het vooral doen.
DE POLITIEK
Soms denk ik : ja, kónden we het maar aan onze regering overlaten - dat zou gemakkelijk zijn. Maar al die mensen, onze politici en beleidsmakers, zijn ook maar gewone mensen. Ze zijn door óns gekozen en zijn ook beïnvloedbaar. Als wij duidelijk onze mond opendoen of onze mening laten blijken door ons doen en laten, hebben we méér invloed dan we vermoeden, met name door ons koop- en bestedingsgedrag. Er zijn voorbeelden te over hoe winkels en bedrijven zich snel aanpassen aan de wensen en de smaak van het publiek. Dat geldt niet alleen voor levensmiddelen, kleding, vervoer, reizen, verwarming en energiegebruik e.d. maar ook b.v. voor de keuze en het gebruik van milieugevoelige materialen, zoals papier, plastic, hout, batterijen, en niet te vergeten het hérgebruiken van zaken in plaats van ze weg te gooien. Het aantal 'repair-café's' groeit alsmaar...
Allemaal goede ontwikkelingen, veel nieuwe initiatieven. Kent u misschien de "Duurzame Honderd", een jaarlijkse wedstrijd georganiseerd door het dagblad Trouw ? Of een of meer van de tientallen milieuverenigingen en -organisaties, die allemaal op hun eigen manier bewogen zijn en zich inzetten ?
En reken maar dat al deze letterlijke of figuurlijke bewegingen ook 'naar boven' hun weerklank vinden!
KIEZEN EN NADENKEN
Dat is allemaal heel goed en concreet: dingen doen of laten, praktische keuzes maken, je handen uit de mouwen steken.
Waar je in de publiciteit jammer genoeg minder over hoort is de grote invloed van het minder 'grijpbare' : Bij voorbeeld het belang van onze manier van denken en praten over dit soort zaken, de keuze van wat we wél lezen of meestal overslaan, je keuze van tv-programma's en andere media waar we onze tijd en aandacht aan geven. Hoe bewust zijn we hierbij ?
In ieder geval weten we dat alle media, van papier tot elektronisch, allemaal positie kiezen, bepaalde waarden benadrukken en grote invloed hebben op ons denken, ons voelen, onze betrokkenheid - en zo óók op ons praktische handelen.
Ik geef toe: Het kost wat extra inspanning om een artikel helemáál te lezen en niet alleen de kop, om in de krant of in je programmablad eens te speuren naar voorbeelden van goede ontwikkelingen of te zoeken naar voorbeelden van mensen die een moedig initiatief nemen.
De beloning die je krijgt is meer inzicht in achtergronden, een gefundeerder oordeel, en ook - dat is althans mijn ervaring - nieuwe moed om óók je steentje bij te dragen of om toch maar weer door te gaan met waar je zo goed mee bezig was. Mij geeft het ook het besef dat ik helemaal niet alleen ben en dat er veel méér mensen bekommerd zijn, zich inzetten en zich niet door wat moeite laten afschrikken.
Ik ben diep overtuigd van de goede wil en het verlangen van ontelbare mensen naar een goede en gezonde samenleving en natuurlijke omgeving. Dat is meestal door eenvoudige aandacht en trouwe toewijding in het gewone dagelijkse leven.
De dagelijkse praktijk is echter nogal eens weerbarstig en het is vaak moeilijk om vól te houden. Daarom hebben we elkáár nodig.
Gelukkig zjn er ook op het terrein van zorg voor Moeder Aarde tientallen, ja hónderden groeperingen en organisaties die zich voor haar welzijn, dus voor ons aller welzijn, inzetten.
Ik wil daarom graag afronden met een bemoedigend gebeuren van juist dezer dagen.
DE GROEP VAN DE WEL-WILLENDEN
Eind vorig jaar was er in Belèn, een grote stad in het Amazone-gebied van Brazilië, de 30-ste klimaatconferentie van de Verenigde Naties, de zgn. COP30.
Er is daar veel verbondenheid en bemoediging geweest, dat is zeker. De grootste frustratie voor velen was echter dat de grote olieproducerende landen alle échte verandering op het gebied van fossiele brandstoffen (olie, gas, steenkool) eenvoudigweg volledig tégenhielden.
Van 24 tot 29 april zijn ze bij elkaar (geweest) in de Colombiaanse stad Santa Marta, niet om opnieuw mooie verklaringen op te stellen, maar om elkaar te helpen door kennis en ervaringen op wetenschappelijk, economisch, technisch en andere gebieden uit te wisselen, door strategieën te ontwikkelen en zo wérkelijk verder te komen met het beperken en steeds verder afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen.
De deelnemers zijn echter niet naïef. Ze beseffen dat de grootste producenten en vervuilers er niet zijn: de Verenigde staten voorop en verder vooral China, India en Arabië. Daar laat men zich echter niet door ontmoedigen.
Andere, grote en middelgrote landen zijn er wél, zoals o.a. Canada, Brazilië, Angola, Nigeria, Mexico, Australië. Ook de Europese Gemeenschap is vertegenwoordigd. Ze geloven in goede samenwerking, in uitstraling, in de trekkracht van het goede. Nú allereerst ónderlinge steun door afspraken en maatregelen, maar ook inspanning tot uitbreiding van de groep, want de urgentie van het beperken en steeds meer vervangen van fossiele brandstoffen is zeer groot. De noodklok klinkt al vele jaren.
Laat ook dit initiatief ons vertrouwen versterken :
ONZE KRACHT - ONZE PLANEET !
Het gaat duidelijk niet alleen om een dág, maar om bewogen, praktische én dankbare inzet voor Moeder Aarde, voor mensen, dieren, planten en alles wat ons door onze Schepper zo rijkelijk geschonken wordt.
Laten wij met moed en vertrouwen, met creativiteit en bewustheid, met duidelijkheid en overtuiging vóórtgaan bij te dragen aan het welzijn van ónze Moeder Aarde !
Johan Muijtjens
Maastricht, mei 2026
Een reactie stel ik op prijs.
Dat kan eenvoudig per e-mail: j.muijtjens@debeyart.net
Dank bij voorbaat.